Vita Altera Tüp Bebek Merkezi
Cinsiyet Seçimi
Cinsiyet seçimi, embriyonun yalnızca kız veya erkek olması yönündeki kişisel tercihe göre seçilmesi anlamında KKTC’de uygulanabilecek rutin bir tüp bebek hizmeti değildir. KKTC’de preimplantasyon genetik testlerin cinsiyet seçimi amacıyla kullanılması yasaktır. Yalnızca cinsiyete bağlı ciddi bir kalıtsal hastalık riski veya belgelenmiş başka bir tıbbi gereklilik bulunması, uzman değerlendirmelerinin tamamlanması ve merkezin Koordinasyon Kurulundan izin alması halinde istisnai olarak değerlendirilebilir.
KKTC’de Cinsiyet Seçimi Yasal mıdır?
KKTC’de kişisel tercih, aile dengeleme veya sosyal nedenlerle embriyo cinsiyeti seçilmesi yasal bir tüp bebek uygulaması değildir.
KKTC Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri ve Üremeye Yardımcı Tedavi Yöntemleri Tüzüğü, preimplantasyon genetik taramanın cinsiyet seçimi amacıyla yapılmasını yasaklamaktadır.
Tüzükte yalnızca tıbbi gereklilik nedeniyle cinsiyet seçiminin zorunlu olması halinde bir istisna öngörülmektedir. Bu durumda tedaviyi yürütecek merkezin Koordinasyon Kuruluna başvurması ve uygulama öncesinde izin alması gerekir.
Hastanın veya çiftin yalnızca bir doktorla görüşmüş olması ya da doktorun uygulamayı uygun bulması resmî izin yerine geçmez. Tıbbi gerekçenin belgelenmesi, genetik değerlendirmelerin tamamlanması ve gerekli kurul izninin alınması gerekir.
Önemli yasal bilgilendirme
Vita Altera Tüp Bebek Merkezi kişisel tercih, aile dengeleme veya yalnızca kız ya da erkek çocuk sahibi olma isteği amacıyla cinsiyet seçimi hizmeti sunmamaktadır. Bu sayfa yalnızca cinsiyet seçiminin KKTC’deki tıbbi ve yasal çerçevesini açıklamak amacıyla hazırlanmıştır.
Cinsiyet Seçimi Nedir?
Cinsiyet seçimi, gebelik oluşmadan önce belirli bir cinsiyete ait embriyonun veya üreme hücresinin tercih edilmesini amaçlayan uygulamaları ifade eder.
Tüp bebek tedavisinde embriyoların cinsiyet kromozomları hakkında bilgi, embriyodan alınan hücre örneğinin genetik olarak incelenmesi sırasında ortaya çıkabilir.
Yumurta hücresi normal koşullarda X kromozomu taşır. Sperm hücresi ise X veya Y kromozomu taşıyabilir. Embriyoda XX veya XY kromozom yapısının oluşması sperm hücresinden gelen cinsiyet kromozomuyla ilişkilidir.
Embriyonun cinsiyet kromozomları hakkında teknik olarak bilgi edinilebilmesi, bu bilginin kişisel tercih amacıyla kullanılmasının yasal olduğu anlamına gelmez.
Cinsiyet belirleme ile cinsiyet seçimi aynı değildir
Genetik test sırasında embriyonun cinsiyet kromozomlarının belirlenmesi laboratuvar sonucudur. Belirli bir cinsiyetteki embriyoya yalnızca kişisel tercih nedeniyle öncelik verilmesi ise cinsiyet seçimi anlamına gelir ve KKTC’de tıbbi gereklilik dışında yasaktır.
Hangi Amaçlarla Cinsiyet Seçimi Yapılamaz?
Cinsiyete bağlı ciddi bir tıbbi risk bulunmadığı sürece kişisel, kültürel, sosyal veya ailevi tercihler cinsiyet seçimi için geçerli tıbbi gerekçe oluşturmaz.
- İlk çocuğun kız veya erkek olmasının istenmesi
- Ailede yalnızca kız çocukların bulunması nedeniyle erkek çocuk istenmesi
- Ailede yalnızca erkek çocukların bulunması nedeniyle kız çocuk istenmesi
- Aile dengeleme veya family balancing amacı
- Kültürel veya geleneksel beklentiler
- Aile büyüklerinin veya eşlerden birinin tercihi
- Miras, soyadı veya aile soyunun devamı gerekçesi
- Çocuğun belirli bir cinsiyette yetiştirilmesinin daha kolay olacağı düşüncesi
- Belirli bir cinsiyete ait embriyonun daha başarılı olacağı yönündeki bilimsel temeli olmayan inanışlar
- Herhangi bir genetik hastalık riski bulunmadan yalnızca merak veya tercih amacı
Aile dengeleme tıbbi gereklilik değildir
Ailenin daha önce yalnızca kız veya yalnızca erkek çocuk sahibi olması, tek başına embriyo cinsiyetinin seçilebilmesi için tıbbi veya yasal gerekçe oluşturmaz.
Tıbbi Gereklilik Halinde Cinsiyet Seçimi Ne Anlama Gelir?
Tıbbi gereklilik, doğacak çocukta cinsiyet kromozomlarıyla ilişkili ciddi bir kalıtsal hastalık riskinin bulunması ve belirli bir cinsiyetteki embriyoların hastalık açısından daha yüksek risk taşıması anlamına gelebilir.
Özellikle X kromozomuna bağlı bazı hastalıklarda kadın taşıyıcıdan erkek çocuğa hastalık aktarılma ihtimali bulunabilir. Bunun nedeni erkeklerin yalnızca bir X kromozomuna sahip olmasıdır.
Bununla birlikte ailede herhangi bir genetik hastalık öyküsü bulunması otomatik olarak cinsiyet seçimi yapılabileceği anlamına gelmez. Hastalığa neden olan genetik değişikliğin, kalıtım biçiminin ve embriyoya aktarım riskinin genetik uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Tıbbi gereklilik kararı hasta talebine göre değil; genetik test sonuçları, aile ağacı, hastalık raporları, uzman hekim görüşleri ve uygulanabilecek PGT yöntemi doğrultusunda verilir.
Doktor onayı tek başına yeterli değildir
Uzman doktor ve genetik uzmanı tıbbi gerekliliği değerlendirebilir; ancak KKTC’de uygulamanın yapılabilmesi için tedaviyi yürütecek merkezin Koordinasyon Kuruluna başvurması ve resmî izin alması gerekir.
Cinsiyete Bağlı Kalıtsal Hastalık Nedir?
Cinsiyete bağlı kalıtsal hastalıklar, hastalıkla ilişkili genetik değişikliğin X veya Y kromozomu üzerinde bulunduğu genetik durumlardır.
X kromozomuna bağlı çekinik hastalıklarda kadınlar hastalıkla ilişkili genetik değişikliğin taşıyıcısı olabilir. Erkek çocuk anneden hastalıkla ilişkili X kromozomunu aldığında hastalıktan etkilenebilir.
Kadın çocuklar iki X kromozomuna sahip olduğu için genellikle diğer sağlıklı X kromozomu hastalığın etkisini azaltabilir. Ancak kız çocukların da taşıyıcı veya bazı durumlarda hastalıktan etkilenmiş olması mümkündür.
Bu nedenle yalnızca embriyonun kız veya erkek olduğunun belirlenmesi her zaman yeterli bir genetik değerlendirme değildir. Hastalığa neden olan değişiklik biliniyorsa embriyonun ilgili genetik değişiklik bakımından doğrudan incelenmesi daha uygun olabilir.
Hemofili A ve B
Kan pıhtılaşmasını etkileyen ve çoğunlukla X kromozomuna bağlı kalıtılabilen genetik hastalıklardır.
Duchenne Musküler Distrofi
Kaslarda ilerleyici güç kaybına yol açabilen ve çoğunlukla erkek çocukları etkileyen X kromozomuna bağlı bir hastalıktır.
X’e Bağlı Adrenolökodistrofi
Sinir sistemi ve böbrek üstü bezlerini etkileyebilen, X kromozomuna bağlı kalıtsal bir hastalık grubudur.
Diğer X’e Bağlı Hastalıklar
Ailede tanımlanmış farklı bir X kromozomuna bağlı hastalık bulunması halinde genetik uzmanı tarafından kişiye özel değerlendirme yapılır.
Hastalık adının bilinmesi yeterli değildir
PGT-M uygulanabilmesi için çoğunlukla ailede hastalığa neden olan genetik değişikliğin moleküler testlerle belirlenmiş olması gerekir. Yalnızca ailede benzer belirtiler görülmesi kesin genetik tanı yerine geçmez.
Genetik Hastalık Taşıyıcısı Olmak Ne Demektir?
Genetik hastalık taşıyıcısı, hastalıkla ilişkili bir genetik değişikliği taşımasına rağmen hastalığın belirtilerini göstermeyen veya sınırlı belirtiler gösteren kişidir.
Her taşıyıcılık durumu cinsiyet seçimi gerektirmez. Otozomal çekinik hastalıklarda risk çocuğun cinsiyetinden bağımsız olabilir ve hem kız hem erkek çocuklar etkilenebilir.
Beta talasemi, kistik fibrozis veya spinal musküler atrofi gibi otozomal çekinik hastalıklarda embriyo cinsiyeti hastalık riskini belirlemez. Bu durumlarda araştırılması gereken konu embriyonun hastalığa neden olan genetik değişiklikleri taşıyıp taşımadığıdır.
Cinsiyet seçimiyle ilgili tıbbi değerlendirme daha çok hastalığın X veya Y kromozomuyla bağlantılı olduğu ve belirli bir cinsiyet açısından belirgin risk oluşturduğu durumlarda gündeme gelebilir.
Her genetik taşıyıcılık cinsiyet seçimi izni sağlamaz
Taşıyıcılığın cinsiyet kromozomuyla ilişkisi, hastalığın ciddiyeti, aktarım riski ve doğrudan PGT-M ile araştırılıp araştırılamadığı genetik uzmanı ve ilgili kurul tarafından değerlendirilir.
PGT-A, PGT-M ve Cinsiyet Kromozomu Analizi Arasındaki Fark
Embriyonun cinsiyet kromozomlarının görülmesi ile belirli bir genetik hastalığın embriyoda araştırılması aynı işlem veya aynı tıbbi amaç değildir.
PGT-A
Embriyolardaki kromozom sayısı değişikliklerini değerlendirmeyi amaçlar. X ve Y kromozomları hakkında bilgi oluşabilir ancak belirli bir tek gen hastalığını doğrudan göstermez.
PGT-M
Ailede önceden belirlenmiş belirli bir tek gen hastalığının veya hastalıkla ilişkili genetik değişikliğin embriyoda bulunup bulunmadığını araştırır.
Cinsiyet Kromozomu Bilgisi
Embriyonun XX veya XY kromozom yapısıyla ilgili bilgidir. Bu bilginin kişisel tercih amacıyla kullanılması KKTC’de yasaktır.
PGT-A cinsiyete bağlı hastalık testi değildir
PGT-A sonucunda cinsiyet kromozomlarıyla ilgili bilgi bulunması, embriyonun belirli bir X kromozomuna bağlı hastalıktan etkilenip etkilenmediğini kesin olarak göstermez. Hastalıkla ilişkili genetik değişiklik biliniyorsa kişiye özel PGT-M gerekebilir.
Neden Yalnızca Embriyonun Cinsiyetine Bakmak Yeterli Olmayabilir?
Cinsiyete bağlı hastalık riski bulunan ailelerde temel tıbbi amaç belirli bir cinsiyeti seçmek değil, ciddi kalıtsal hastalığın doğacak çocuğa aktarılma riskini azaltmaktır.
X kromozomuna bağlı çekinik hastalıkta bütün erkek embriyolar hasta olmayabilir. Erkek embriyo yalnızca hastalıkla ilişkili genetik değişikliği taşıyan X kromozomunu almışsa etkilenir.
Benzer şekilde bütün kız embriyolar genetik açıdan risksiz değildir. Kız embriyolar hastalıkla ilişkili değişikliğin taşıyıcısı olabilir veya hastalığın özelliğine göre belirtiler gösterebilir.
Hastalıkla ilişkili genetik değişiklik belirlenebiliyorsa doğrudan PGT-M yapılması, yalnızca cinsiyet kromozomlarına göre karar verilmesine kıyasla daha ayrıntılı bilgi sağlayabilir.
Amaç belirli bir cinsiyeti seçmek değil, hastalık riskini değerlendirmektir
Tıbbi program, hastalık aktarımını azaltmaya yönelik hazırlanmalıdır. Cinsiyet bilgisi yalnızca hastalığın kalıtımı açısından gerekli olduğu ölçüde ve resmî izin çerçevesinde değerlendirilebilir.
Kimler Tıbbi Değerlendirmeye Alınabilir?
Tıbbi değerlendirmeye alınmak uygulamanın kesin olarak yapılacağı veya kurul izninin alınacağı anlamına gelmez.
- Ailesinde tanımlanmış ciddi bir X kromozomuna bağlı hastalık bulunan kişiler
- X kromozomuna bağlı hastalık taşıyıcılığı moleküler testle doğrulanmış kadınlar
- Daha önce cinsiyete bağlı genetik hastalıktan etkilenmiş çocuğu bulunan aileler
- Önceki gebelikte cinsiyete bağlı ciddi genetik hastalık tanısı alan çiftler
- Aile ağacında aynı hastalığın birden fazla erkek veya kadın bireyde görüldüğü aileler
- Genetik uzmanı tarafından cinsiyet kromozomuyla ilişkili aktarım riski belirlenen kişiler
- Doğrudan genetik değişikliğin belirlenemediği ancak ciddi X’e bağlı hastalık riskinin güçlü şekilde belgelendiği özel vakalar
- Uzman hekim, genetik uzmanı ve merkez tarafından tıbbi gerekliliği değerlendirilmesi uygun bulunan kişiler
Başvurunun değerlendirilmesi izin verildiği anlamına gelmez
Her dosya tıbbi raporlar, kalıtım biçimi, hastalığın ciddiyeti ve uygulanabilecek genetik testler bakımından ayrı olarak incelenir. Nihai uygulama için Koordinasyon Kurulunun izni gerekir.
Hangi Belgeler ve Testler Gerekebilir?
İstenecek belgeler ailedeki hastalığa, mevcut genetik sonuçlara ve tüp bebek tedavisine ilişkin sağlık durumuna göre değişebilir.
Genetik Belgeler
- Ailede hastalıktan etkilenmiş kişiye ait genetik test raporu
- Anne ve baba adayına ait taşıyıcılık sonuçları
- Hastalığa neden olan genetik varyantın moleküler raporu
- Karyotip yani kromozom analizi
- Önceki gebeliğe ait prenatal tanı sonuçları
- Hastalıktan etkilenmiş çocuğa ait sağlık ve genetik raporları
- Ayrıntılı aile ağacı ve kalıtım değerlendirmesi
- Genetik danışmanlık raporu
Tüp Bebek Değerlendirmeleri
- Jinekolojik muayene ve ultrason
- AMH ve yumurtalık rezervi testleri
- Gerekli hormon testleri
- Semen analizi
- Bulaşıcı hastalık taramaları
- Genel sağlık ve anestezi değerlendirmesi
- Önceki IVF ve embriyoloji raporları
- Rahim ve rahim iç tabakası değerlendirmesi
Genetik raporlar tedavi öncesinde incelenmelidir
PGT-M bazı ailelerde kişiye özel test hazırlığı gerektirir. Bu nedenle yumurtalık ilaçlarına başlamadan önce genetik laboratuvarının mevcut raporları incelemesi ve testin teknik olarak uygulanabilir olduğunu doğrulaması gerekebilir.
Tıbbi Uygunluk ve Resmî İzin Süreci Nasıl İlerler?
Cinsiyete bağlı hastalık riski bulunan hastalarda süreç yalnızca tüp bebek tedavisinden oluşmaz. Genetik değerlendirme ve resmî izin aşamalarının da tamamlanması gerekir.
İlk tıbbi görüşme
Ailedeki hastalık, önceki gebelikler, etkilenmiş çocuklar ve mevcut genetik testler hakkında ayrıntılı bilgi alınır.
Genetik raporların incelenmesi
Hastalığın X veya Y kromozomuyla ilişkisi, genetik değişiklik ve aktarım riski genetik uzmanı tarafından değerlendirilir.
Genetik danışmanlık
Hastalığın kalıtım biçimi, çocuk açısından risk oranı, PGT-M seçeneği, alternatif yöntemler ve testin sınırlılıkları açıklanır.
Tıbbi gerekliliğin belgelenmesi
Cinsiyet kromozomu bilgisinin neden gerekli olduğu ve doğrudan hastalık testinin uygulanabilirliği uzman raporlarıyla açıklanır.
Genetik laboratuvar hazırlığı
PGT-M uygulanacaksa aileye özel test sistemi hazırlanır ve gerekli DNA örnekleri değerlendirilir.
Koordinasyon Kuruluna başvuru
Tedaviyi yürütecek merkez gerekli tıbbi, genetik ve idari belgelerle Koordinasyon Kuruluna başvurur.
Resmî izin değerlendirmesi
Başvuru tıbbi gereklilik ve güncel mevzuat açısından incelenir. İzin alınmadan cinsiyet seçimi amacı taşıyan bir işlem yapılamaz.
Tüp bebek tedavisinin planlanması
İzin ve genetik laboratuvar hazırlığı tamamlandıktan sonra anne adayının yumurtalık rezervine uygun IVF programı oluşturulur.
Yumurta toplama ve mikroenjeksiyon
Olgun yumurtalar toplanır ve uygun sperm hücreleriyle laboratuvarda döllenme işlemine alınır.
Embriyo gelişiminin takip edilmesi
Döllenen yumurtalardan oluşan embriyolar biyopsiye uygun blastokist aşamasına kadar takip edilir.
Embriyo biyopsisi ve PGT
Uygun embriyolardan sınırlı sayıda hücre alınarak hastalıkla ilişkili genetik değişiklik ve gerekli kromozomal bilgiler değerlendirilir.
Embriyoların dondurulması
Embriyolar genetik sonuçlar tamamlanana kadar vitrifikasyon yöntemiyle saklamaya alınır.
Sonuçların genetik açıdan yorumlanması
Embriyolar etkilenmiş, etkilenmemiş, taşıyıcı, belirsiz veya sonuç alınamamış şeklinde raporlanabilir.
Embriyo transferi
Resmî izin, genetik sonuçlar, embriyo gelişimi ve rahim hazırlığı birlikte değerlendirilerek uygun embriyo transfer için planlanır.
Gebelik ve prenatal takip
Gebelik oluşması halinde rutin kontrollerin yanında genetik uzmanının önerdiği prenatal tarama veya tanısal testler ayrıca değerlendirilir.
PGT Sonucu Hangi Bilgileri Sağlayabilir?
PGT sonucunun kapsamı uygulanan test türüne ve ailede araştırılan genetik hastalığa göre değişir.
Etkilenmemiş Embriyo
Araştırılan hastalıkla ilişkili genetik sonucun embriyoda tespit edilmediğini ifade edebilir.
Etkilenmiş Embriyo
Embriyonun araştırılan hastalığa neden olan genetik değişikliği hastalık oluşturacak biçimde taşıdığını gösterebilir.
Taşıyıcı Embriyo
Embriyonun hastalıktan etkilenmesi beklenmese bile ilgili genetik değişikliği gelecek nesillere aktarabilecek şekilde taşıdığını gösterebilir.
Sonuç Alınamaması
DNA miktarı veya teknik nedenlerle embriyo hakkında yorumlanabilir genetik sonuç elde edilememiş olabilir.
PGT yüzde yüz kesinlik sağlamaz
Embriyo biyopsisinde embriyonun sınırlı sayıdaki hücresi incelenir. Teknik ve biyolojik nedenlerle yanlış, belirsiz veya sonuç alınamamış rapor ihtimali bulunduğundan gebelik dönemindeki genetik değerlendirmeler önemini korur.
PGT ve Embriyo Biyopsisinin Sınırlılıkları
Tıbbi gereklilik ve resmî izin bulunması tedavinin mutlaka uygun embriyo veya gebelikle sonuçlanacağı anlamına gelmez.
Biyopsiye ulaşan embriyo olmaması
Toplanan yumurtaların tamamı döllenmeyebilir ve oluşan embriyoların tamamı biyopsi aşamasına ulaşmayabilir.
Uygun sonuçlu embriyo bulunmaması
Test edilen embriyoların tamamı araştırılan hastalık bakımından etkilenmiş veya transfer için uygun olmayan sonuç gösterebilir.
Sonuç alınamaması
DNA miktarı, biyopsi örneği veya teknik nedenlerle bazı embriyolardan yorumlanabilir sonuç elde edilemeyebilir.
Embriyo işlemlerinin etkisi
Biyopsi, dondurma ve çözme işlemleri deneyimli ekip tarafından yapılsa da embriyonun etkilenme ihtimali tamamen ortadan kaldırılamaz.
İncelenmeyen hastalıklar
PGT yalnızca planlanan genetik hastalık ve test kapsamındaki kromozomal durumlar hakkında bilgi verir.
Gebelik garantisinin bulunmaması
Genetik açıdan uygun sonuçlu embriyonun transfer edilmesi tutunma, devam eden gebelik veya canlı doğum garantisi sağlamaz.
PGT Gebelikte Yapılan Genetik Testlerin Yerine Geçer mi?
PGT, gebelik öncesinde embriyodan alınan sınırlı sayıdaki hücrenin incelenmesidir ve gebelik dönemindeki bütün tarama veya tanısal testlerin yerine geçmez.
Gebelik oluşması halinde rutin ultrasonlar ve anne yaşına uygun gebelik taramaları sürdürülür.
PGT-M sonrasında araştırılan genetik sonuçların doğrulanması için koryon villus örneklemesi veya amniyosentez gibi prenatal tanı yöntemleri genetik uzmanı ve kadın doğum doktoruyla görüşülebilir.
NIPT bir tarama testidir ve amniyosentez ya da koryon villus örneklemesi gibi tanısal testlerle aynı değildir.
Gebelik takibi devam etmelidir
Embriyoya PGT uygulanmış olması gebelikte ultrason, prenatal tarama veya gerekli görülen tanısal testlerin yapılmasına ihtiyaç olmadığı anlamına gelmez.
Vita Altera’nın Yaklaşımı
Vita Altera’da cinsiyet kromozomlarıyla ilgili başvurular kişisel tercih hizmeti olarak değil, ciddi genetik hastalık riski ve yürürlükteki KKTC mevzuatı çerçevesinde değerlendirilir.
- Kişisel tercih veya aile dengeleme taleplerinin kabul edilmemesi
- Mevcut genetik raporların tedavi öncesinde incelenmesi
- Cinsiyete bağlı kalıtsal hastalık riskinin değerlendirilmesi
- Genetik uzmanı ve tüp bebek doktoru koordinasyonu
- PGT-M uygulanabilirliğinin genetik laboratuvarıyla değerlendirilmesi
- Tıbbi gerekliliğin raporlarla belgelenmesi
- Koordinasyon Kuruluna resmî başvuru yapılması
- Resmî izin alınmadan işleme başlanmaması
- Embriyo biyopsisi ve genetik laboratuvar koordinasyonu
- Genetik sonuçların danışmanlıkla açıklanması
- PGT’nin risk ve sınırlılıklarının açıkça paylaşılması
- Gebelik oluşması halinde prenatal takip önerilerinin sunulması
- Hasta mahremiyeti ve genetik verilerin korunması
- Kişisel hasta koordinatörü desteği
- Çevrim içi tıbbi ön değerlendirme imkânı
Bu sayfa cinsiyet seçimi hizmeti reklamı değildir
Sayfanın amacı, KKTC’deki yasal yasak ve yalnızca tıbbi gereklilik halinde uygulanabilecek istisnai resmî sürecin doğru biçimde açıklanmasıdır.
Cinsiyet Seçimi Hakkında Sık Sorulan Sorular
KKTC’de cinsiyet seçimi yasal mıdır?
Kişisel tercih veya aile dengeleme amacıyla cinsiyet seçimi yasaktır. Yalnızca tıbbi gereklilik bulunması ve merkezin Koordinasyon Kurulundan izin alması halinde istisnai olarak değerlendirilebilir.
Aile dengeleme amacıyla kız veya erkek çocuk seçilebilir mi?
Hayır. Daha önce yalnızca kız veya yalnızca erkek çocuk sahibi olunması tıbbi gereklilik oluşturmaz.
İlk çocuğun cinsiyeti seçilebilir mi?
Hayır. Genetik hastalıkla ilişkili belgelenmiş bir tıbbi gereklilik bulunmadığı sürece ilk veya sonraki çocuğun cinsiyeti kişisel tercihe göre seçilemez.
Doktorun uygun görmesi yeterli midir?
Hayır. Uzman doktor görüşü tıbbi dosyanın bir bölümüdür. Merkezin Koordinasyon Kuruluna başvurması ve resmî izin alması gerekir.
Hangi hastalıklarda tıbbi değerlendirme yapılabilir?
Hemofili veya Duchenne musküler distrofi gibi X kromozomuna bağlı ciddi kalıtsal hastalıklar örnek olarak değerlendirilebilir. Kesin uygunluk hastalığın genetik nedeni ve ailedeki aktarım riski incelenerek belirlenir.
Her genetik hastalıkta cinsiyet seçimi gerekir mi?
Hayır. Birçok genetik hastalığın riski kız ve erkek çocuklarda aynıdır. Bu durumlarda embriyonun cinsiyeti yerine hastalığa neden olan genetik değişikliğin PGT-M ile araştırılması gerekir.
Genetik hastalık taşıyıcısı olmak izin almak için yeterli midir?
Hayır. Taşıyıcılığın hangi hastalıkla ilişkili olduğu, hastalığın cinsiyet kromozomuna bağlı olup olmadığı, aktarım riski ve alternatif genetik testler değerlendirilir.
PGT-A ile embriyonun cinsiyeti görülür mü?
PGT-A sırasında X ve Y kromozomları hakkında bilgi ortaya çıkabilir. Ancak bu bilginin kişisel tercih amacıyla kullanılması KKTC’de yasaktır.
PGT-A cinsiyete bağlı genetik hastalığı gösterir mi?
PGT-A temel olarak kromozom sayısı değişikliklerini değerlendirir. Belirli bir gendeki hastalıkla ilişkili değişikliğin araştırılması için PGT-M gerekebilir.
PGT-M nedir?
PGT-M ailede önceden belirlenmiş belirli bir tek gen hastalığının veya genetik değişikliğin embriyoda bulunup bulunmadığını araştıran preimplantasyon genetik test yöntemidir.
Yalnızca kız embriyo seçmek hastalık riskini tamamen kaldırır mı?
Her zaman değil. Kız embriyolar hastalıkla ilişkili değişikliğin taşıyıcısı olabilir ve bazı X’e bağlı hastalıklarda belirtiler gösterebilir. Doğrudan genetik değişikliğin araştırılması daha uygun olabilir.
Bütün erkek embriyolar X’e bağlı hastalıktan etkilenir mi?
Hayır. Erkek embriyonun hastalıktan etkilenmesi, anneden hastalıkla ilişkili genetik değişikliği taşıyan X kromozomunu alıp almadığına bağlıdır.
Resmî izin başvurusunu hasta mı yapar?
Tüzük uyarınca gerekli başvuru tedaviyi yürütecek üremeye yardımcı tedavi merkezi tarafından Koordinasyon Kuruluna yapılır.
Kurul izni kesin olarak verilir mi?
Hayır. Başvuru tıbbi gerekçe, genetik risk ve sunulan belgeler doğrultusunda değerlendirilir. Başvurunun yapılması izin verileceğini garanti etmez.
Kurul izni olmadan PGT yapılabilir mi?
PGT’nin cinsiyet seçimi amacı taşıdığı durumlarda tıbbi gereklilik ve Koordinasyon Kurulu izni bulunmadan işlem yapılamaz.
PGT gebeliği garanti eder mi?
Hayır. Genetik açıdan uygun embriyo bulunması embriyonun rahme tutunmasını, gebeliğin devamını veya canlı doğumu garanti etmez.
PGT sonucu kesin midir?
Hiçbir genetik test yüzde yüz doğruluk garantisi sağlamaz. Sınırlı hücre örneği ve teknik nedenlerle yanlış, belirsiz veya sonuç alınamamış raporlar oluşabilir.
PGT sonrasında gebelikte genetik test gerekir mi?
Gebelikte standart takipler devam eder. Araştırılan hastalığa göre koryon villus örneklemesi veya amniyosentez gibi prenatal tanı seçenekleri genetik uzmanıyla görüşülebilir.
Embriyonun cinsiyet bilgisi hastayla paylaşılır mı?
Bilginin raporlanması ve paylaşılması uygulanan testin amacı, tıbbi gereklilik, hasta onamı ve güncel mevzuat doğrultusunda değerlendirilir. Bilgi kişisel tercih amacıyla embriyo seçmek için kullanılamaz.
Cinsiyet seçimi fiyatı veriliyor mu?
Kişisel tercih amacıyla cinsiyet seçimi yasal bir hizmet olmadığı için bu amaçla paket veya fiyat sunulmamaktadır. Tıbbi genetik risk bulunan hastalarda uygulanacak PGT programı, genetik değerlendirme ve resmî izin süreci ayrı olarak planlanır.
İlk değerlendirme çevrim içi yapılabilir mi?
Evet. Mevcut genetik raporlar ve ailede hastalıktan etkilenmiş kişilere ait belgeler ön inceleme amacıyla paylaşılabilir. Çevrim içi görüşme resmî kurul izni veya kesin tedavi kararı anlamına gelmez.
İlk değerlendirme için hangi belgeler gönderilmelidir?
Taşıyıcılık testleri, hastalıktan etkilenmiş aile bireyine ait genetik raporlar, önceki gebelik sonuçları, aile ağacı, AMH, sperm analizi ve varsa önceki PGT veya tüp bebek raporları gönderilebilir.
Cinsiyete Bağlı Genetik Hastalık Riski Hakkında Bilgi Alın
Ailenizde cinsiyet kromozumuyla bağlantılı ciddi bir kalıtsal hastalık bulunuyorsa mevcut genetik raporlarınız doktorlarımız ve genetik uzmanları tarafından ön değerlendirmeye alınabilir.
Yasal bilgilendirme: Bu uygulamalar kişisel tercih, aile dengeleme veya yalnızca kız ya da erkek çocuk sahibi olma isteği amacıyla yapılmamaktadır. Yalnızca cinsiyete bağlı ciddi bir kalıtsal hastalık riski veya belgelenmiş başka bir tıbbi gereklilik bulunması, uzman hekim ve genetik değerlendirmesinin tamamlanması ve tedaviyi yürütecek merkezin Koordinasyon Kuruluna başvurarak izin alması halinde değerlendirilebilir.
